Geri

1.1. İnformatika və İnformasiya

İnformatika – informasiyanın xassələrini, əldə olunması, saxlanılması, ötürülməsi və emal üsullarını öyrənən elmdir.

• “İnformatika” termini ilk dəfə 1957-ci ildə alman alimi Karl Ştaynbux tərəfindən işlədilmişdir.
• 1962-ci ildə Filipp Dreyfus “Informatique” sözünü fransız dilinə daxil etmiş, sonra “Informatics” şəklində ingilis dilinə çevrilmişdir.
• Söz “informasiya + avtomatika” birləşməsindən yaranıb, “informasiya ilə avtomatik iş” deməkdir.
• İngilisdilli ölkələrdə əsasən Computer Science işlədilir.

Hər bir elmdə əsas anlayışlar olur (riyaziyyatda – çoxluq, fizika – zaman, kimya – maddə və s.). İnformatikanın əsas anlayışı informasiyadır.

İnformasiya

İnformasiya – insan üçün yeni faktlar daşıyan məlumatdır.

• Latınca “informatio” – məlumat, izah.
• UNESCO-ya görə: informasiya bilik daşıyıcısı, ünsiyyət və əməkdaşlıq vasitəsidir.
• “İnformasiya”, “verilənlər” və “bilik” terminləri yaxın məna daşıyır.

Əsas anlayışlar

Verilənlər – informasiyanın kodlaşdırılmış formasıdır (yazı, şəkil, səs və s.). Kompüter onları emal edə bilər, amma mənasını anlamır.

İnformasiya – yalnız insan tərəfindən dərk edilən verilənlərdir.

Bilik – emal olunmuş və sistemləşdirilmiş informasiyadır.

İnformasiyanın növləri (duyğu orqanlarına görə)

1. Görmə (vizual) – gözlə alınır (80-90%).
2. Səs (audial) – qulaqla qəbul olunur.
3. Dad – dil vasitəsilə.
4. Qoxu – burun vasitəsilə.
5. Taktil (toxunma) – dəri vasitəsilə.

Nümunə sual

İnsan hansı obyektdən səs informasiyası ala bilməz?

• A) Avtomobil
• B) Kompüter
• C) Xanalı vərəq
• D) Yağış
• E) Şəlalə

Cavab: C (çünki xanalı vərəq səs çıxarmır).